Η έκτη μέρα της εβδομάδας και η προσαύξησή της

Η πλήρης απασχόληση είναι 40 ώρες την εβδομάδα, και στις περισσότερες δουλειές μοιράζεται σε πέντε μέρες. Όταν η σύμβασή σου είναι πενθήμερη και δουλεύεις και μια έκτη μέρα την ίδια εβδομάδα, αυτή η μέρα είναι η «έκτη μέρα» του κανόνα1.

Πάρε μια συνηθισμένη εβδομάδα. Από τη Δευτέρα ως την Παρασκευή δουλεύεις 8 ώρες τη μέρα, δηλαδή τις 40 ώρες της σύμβασης. Αν δουλέψεις και το Σάββατο, αυτή είναι η έκτη μέρα. Το εργαλείο τη μετρά ως μία μέρα, είτε κράτησε 5 ώρες είτε 8, και την πληρώνει με το ημερομίσθιο και την προσαύξηση.

Ο κανόνας αφορά το πενθήμερο. Αν η σύμβασή σου είναι εξαήμερη, το Σάββατο είναι κανονική μέρα για σένα, μέσα στον μισθό, και δεν παίρνει αυτή την προσαύξηση.

Η έκτη μέρα δεν είναι το ίδιο με τις επιπλέον ώρες. Οι ώρες από την 41η ως την 45η της εβδομάδας είναι υπερεργασία, και πληρώνονται με την ώρα2. Η έκτη μέρα πληρώνεται με τη μέρα, με το ημερομίσθιο. Η διαφορά φαίνεται στα ποσά, όπως θα δεις παρακάτω. Για τις ώρες, το άρθρο Υπερεργασία και υπερωρία εξηγεί τα όρια και τις προσαυξήσεις τους.

Η έκτη μέρα με 40% ισχύει σε επιχειρήσεις με εβδομάδα 5 ημερών που λειτουργούν συνεχώς ή με βάρδιες 24 ωρών1. Σκέψου εργοστάσια με γραμμή παραγωγής που δεν σταματά, αποθήκες που δουλεύουν όλο το εικοσιτετράωρο, μονάδες που δεν κλείνουν ποτέ. Σε τέτοιες δουλειές το πρόγραμμα γυρίζει σε βάρδιες, και όταν λείπει κάποιος ή ανεβαίνουν οι παραγγελίες, η έκτη μέρα είναι ο πιο συνηθισμένος τρόπος να καλυφθεί το κενό.

Ο κανόνας έχει και ένα βήμα πριν από τη δουλειά. Η επιχείρηση δηλώνει την έκτη μέρα στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ πριν δουλέψεις. Με αυτή τη δήλωση, η μέρα πληρώνεται με το ημερομίσθιο και 40%. Η σειρά μετρά: η δήλωση γίνεται πριν από τη μέρα, και όχι αφού τη δουλέψεις. Αν το πρόγραμμα αλλάξει την τελευταία στιγμή, ρώτα αν η αλλαγή δηλώθηκε κι αυτή. Το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ είναι το σύστημα όπου ο εργοδότης δηλώνει στο κράτος τα στοιχεία της απασχόλησης των εργαζομένων του, και εδώ την έκτη μέρα.

Τα ξενοδοχεία και τα εστιατόρια έχουν άλλους κανόνες για τις μέρες της εβδομάδας. Αν δουλεύεις στον τουρισμό ή στην εστίαση, ο κανόνας του 40% δεν είναι αυτός που σε αφορά. Κοίτα τη συλλογική σύμβαση του κλάδου σου, και ρώτα το λογιστήριο ποιον κανόνα εφαρμόζει. Οι συμβάσεις της εστίασης και των ξενοδοχείων είναι στη σελίδα Συλλογικές συμβάσεις.

Αν δουλέψεις έκτη μέρα σε πενθήμερο έξω από τον κανόνα του 40%, η μέρα πληρώνεται με το ημερομίσθιο και 30%1. Αυτό αφορά, για παράδειγμα, μια επιχείρηση που δεν λειτουργεί συνεχώς, ή μια έκτη μέρα που δεν δηλώθηκε πριν από τη δουλειά.

Το εργαλείο της έκτης μέρας σού κάνει γι’ αυτό μία ερώτηση: «Τη δηλώνει η επιχείρηση στο ΕΡΓΑΝΗ;». Αν απαντήσεις ναι, μετρά με 40%. Αν απαντήσεις όχι, μετρά με 30%. Αν δεν ξέρεις, ρώτα το λογιστήριο πριν από τη μέρα, γιατί η απάντηση αλλάζει το ποσό. Μια απλή ερώτηση αρκεί: «Η επιχείρηση είναι συνεχούς λειτουργίας, και θα δηλωθεί το Σάββατο στο ΕΡΓΑΝΗ;». Αν η απάντηση είναι ναι και στα δύο, περίμενε 40%.

Η διαφορά των δύο ποσοστών δεν είναι μεγάλη για μία μέρα, αλλά μαζεύεται. Με μισθό 1.200 €, δύο έκτες μέρες με 40% φέρνουν 134,40 €, ενώ με 30% φέρνουν 124,80 €. Σε μια χρονιά με τακτικά Σάββατα, η απόσταση φτάνει μερικές δεκάδες ευρώ. Με τον κατώτατο μισθό, μία έκτη μέρα με 30% φέρνει 47,84 €, και με 40% 51,52 €.

Το ημερομίσθιο είναι ο μικτός μισθός διά 253. Με μισθό 1.200 €, είναι 48,00 €. Η έκτη μέρα πληρώνεται ολόκληρη: το ημερομίσθιο και η προσαύξηση, πάνω από τον μισθό σου. Ο λόγος είναι απλός. Ο μισθός πληρώνει τις πέντε μέρες της σύμβασης, άρα η έκτη δεν είναι μέσα του. Το ποσό είναι μικτό: μπαίνει στις αποδοχές του μήνα, μαζί με τον μισθό, και από εκεί φεύγουν οι κρατήσεις του μήνα.

Εδώ υπάρχει μια σημαντική διαφορά από την Κυριακή και την αργία. Εκεί, ο μισθωτός με μισθό παίρνει μόνο την προσαύξηση, γιατί η μέρα είναι ήδη στον μισθό του. Στην έκτη μέρα παίρνει και τη μέρα, γιατί η σύμβασή του είναι για πέντε. Για τη σύγκριση, δες το άρθρο Δουλεύεις στις 28 Οκτωβρίου;.

Ο κατώτατος μισθός των 920 € ισχύει από την 1η Απριλίου 20264. Αν είναι ο δικός σου μισθός, κάθε έκτη μέρα με 40% σού φέρνει 51,52 € μικτά.

Αν πληρώνεσαι με ημερομίσθιο, ο λογαριασμός είναι ακόμη πιο απλός. Η έκτη μέρα πληρώνεται με το ημερομίσθιό σου και 40%, ή 30% έξω από τον κανόνα.

Το κατώτατο ημερομίσθιο των 41,09 € ισχύει από την 1η Απριλίου 20264. Δεν είναι ο κατώτατος μισθός διά 25, που κάνει 36,80 €. Αν πληρώνεσαι με τη μέρα, η βάση σου είναι το δικό σου ημερομίσθιο, όπως το γράφει η σύμβαση.

Ο εργαζόμενος με ημερομίσθιο γράφει ένσημα με τις μέρες που δουλεύει. Γι’ αυτό, αν δουλεύεις τακτικά έκτες μέρες, κοίτα κάθε μήνα τις ημέρες ασφάλισης στον e-ΕΦΚΑ και σύγκρινέ τες με το πρόγραμμά σου. Αν κάποια μέρα λείπει από τα ένσημα, ρώτα το λογιστήριο.

Η έκτη μέρα κρατά ως 8 ώρες, και χωρίς υπερωρίες την ίδια μέρα1. Δεν είναι μια μέρα που μπορεί να «τραβήξει» ως το βράδυ. Αν η βάρδια σου τις καθημερινές είναι 8 ώρες, η έκτη μέρα έχει το ίδιο μήκος, και τελειώνει στην ίδια ώρα.

Αυτό έχει μια πρακτική σημασία. Η πληρωμή της έκτης μέρας είναι μία, για όλη τη μέρα, όσες ώρες κι αν κρατήσει ως τις 8. Αν δουλέψεις 6 ώρες ή 8, παίρνεις το ίδιο ημερομίσθιο με την προσαύξηση. Με μισθό 1.200 €, μια έκτη μέρα των 6 ωρών φέρνει πάλι 67,20 €, ενώ 6 ώρες υπερεργασίας θα έφερναν 51,84 €. Αν σου ζητήσουν να μείνεις πάνω από τις 8, κάτι δεν πάει καλά με τον κανόνα, και πρέπει να ρωτήσεις πώς θα γραφτούν και πώς θα πληρωθούν αυτές οι ώρες.

Αν η έκτη μέρα έχει ώρες από τις 22:00 ως τις 06:00, αυτές οι ώρες παίρνουν και τη νυχτερινή προσαύξηση, 25% πάνω στο ωρομίσθιο. Με μισθό 1.200 €, δύο τέτοιες ώρες φέρνουν επιπλέον 3,60 €. Για τη νύχτα, δες το άρθρο για την αλλαγή της ώρας. Αν πάλι η έκτη μέρα πέσει σε Κυριακή ή αργία, ζήτα από το λογιστήριο να σου δείξει πώς μετρά τις δύο προσαυξήσεις μαζί.

Εδώ είναι το κομμάτι που ξαφνιάζει τους περισσότερους. Η έκτη μέρα πληρώνεται με το ημερομίσθιο, και το ημερομίσθιο του μισθού αντιστοιχεί σε 6 ώρες και 40 λεπτά, γιατί ο τύπος μοιράζει τις 40 ώρες σε 6 μέρες. Η δική σου έκτη μέρα όμως κρατά συχνά 8 ώρες.

Δες το με μισθό 1.200 €. Μια έκτη μέρα των 8 ωρών με 40% πληρώνεται 67,20 €. Οι ίδιες 8 ώρες, αν ήταν ώρες υπερεργασίας με 20%, θα πληρώνονταν 69,12 €. Και 8 απλές ώρες με το ωρομίσθιο των 7,20 € κάνουν 57,60 €, περισσότερο από το απλό ημερομίσθιο των 48,00 €.

Τι σημαίνει αυτό; Ότι το 40% ακούγεται μεγαλύτερο από το 20%, αλλά μετρά πάνω σε μικρότερη βάση. Για μια έκτη μέρα των 8 ωρών, η πληρωμή είναι κοντά σε αυτό που θα έφερναν οι ίδιες ώρες ως υπερεργασία, και λίγο κάτω από αυτό. Αν η έκτη μέρα κρατά λιγότερο, για παράδειγμα 6 ώρες, η εικόνα αλλάζει υπέρ της έκτης μέρας, γιατί η πληρωμή μένει ίδια.

Υπάρχει και μια διαφορά στον χρόνο. Οι ώρες υπερεργασίας προστίθενται στις πέντε μέρες σου, και σε κουράζουν μέσα στην εβδομάδα. Η έκτη μέρα σού παίρνει ένα Σάββατο, αλλά αφήνει τις καθημερινές όπως ήταν. Και τα δύο έχουν κόστος, απλώς άλλο.

Δεν διαλέγεις εσύ πώς θα γραφτεί η δουλειά σου. Αλλά αξίζει να ξέρεις τι αξίζει μια έκτη μέρα σε ώρες, όταν σου τη ζητούν και όταν τη σκέφτεσαι.

Σε πολλά εργοστάσια και αποθήκες, η έκτη μέρα δεν είναι εξαίρεση. Γίνεται δύο φορές τον μήνα, κάθε μήνα, εκτός από τον μήνα της άδειας. Αυτό κάνει 22 έκτες μέρες τον χρόνο.

Με μισθό 1.200 € και 40%, οι 22 μέρες φέρνουν 1.478,40 € τον χρόνο, πάνω από τους μισθούς σου. Με 30%, φέρνουν 1.372,80 €. Με τον κατώτατο μισθό και 40%, φέρνουν 1.133,44 €. Είναι ποσά που ξεπερνούν έναν ολόκληρο μισθό.

Αυτό έχει δύο πλευρές. Η μία είναι τα χρήματα, που είναι πολλά. Η άλλη είναι ο χρόνος: 22 Σάββατα τον χρόνο είναι σχεδόν τα μισά Σάββατα που έχεις. Μόνο εσύ ξέρεις αν η ανταλλαγή αξίζει. Αυτό που πρέπει να ξέρεις σίγουρα είναι ότι, αν τη δέχεσαι, πληρώνεται σωστά. Ένα λάθος στη γραμμή της έκτης μέρας, όπως η μέρα που λείπει, επαναλαμβάνεται κάθε φορά.

Η έκτη μέρα ζητείται συνήθως με λίγες μέρες προειδοποίηση. Πριν τη δεχτείς, αξίζει να ξεκαθαρίσεις τέσσερα πράγματα, μία φορά, για όλες τις επόμενες.

Λειτουργεί η επιχείρηση συνεχώς ή με βάρδιες 24 ωρών; Αυτό κρίνει αν ισχύει ο κανόνας του 40%. Αν η επιχείρηση κλείνει τη νύχτα ή τα Σαββατοκύριακα, ο κανόνας του 40% μάλλον δεν σε αφορά.

Δηλώνεται η μέρα στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ πριν από τη δουλειά; Χωρίς αυτή τη δήλωση, η προσαύξηση είναι 30%. Ρώτα το λογιστήριο, και κράτα την απάντηση γραπτώς.

Πόσες ώρες θα κρατήσει; Η έκτη μέρα είναι ως 8 ώρες. Αν το πρόγραμμα γράφει περισσότερες, ζήτα να μάθεις πώς θα πληρωθούν.

Θα πληρωθεί ολόκληρη; Η απάντηση πρέπει να είναι ναι: το ημερομίσθιο και η προσαύξηση, πάνω από τον μισθό. Αν σου πουν ότι θα πάρεις «την προσαύξηση», ξέρεις ότι κάτι λείπει.

Στο εκκαθαριστικό, η έκτη μέρα γράφεται στις αποδοχές, συνήθως σε δική της γραμμή, με τις μέρες και το ποσό. Ο έλεγχος είναι απλός. Διαίρεσε το ποσό με τις μέρες και μετά με το ημερομίσθιό σου. Αν βγει 1,40, η μέρα πληρώθηκε με 40%. Αν βγει 1,30, με 30%. Αν βγει 0,40, πληρώθηκε μόνο η προσαύξηση, και λείπει η ίδια η μέρα.

Το τελευταίο είναι το πιο συχνό λάθος, γιατί μοιάζει με τον τρόπο που πληρώνεται η Κυριακή. Η έκτη μέρα όμως πληρώνεται ολόκληρη. Με μισθό 1.200 €, η προσαύξηση μόνη της είναι 19,20 €, ενώ όλη η μέρα είναι 67,20 €. Αν βλέπεις το πρώτο ποσό, ζήτα το δεύτερο.

Ρώτα επίσης αν η μέρα δηλώθηκε στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ πριν από τη δουλειά. Αν δηλώθηκε και η επιχείρηση είναι συνεχούς λειτουργίας, ο λόγος πρέπει να βγαίνει 1,40. Κράτα και το πρόγραμμα του μήνα, με τα Σάββατα που δούλεψες, για να ελέγχεις πόσες μέρες πρέπει να δεις.

Με ημερομίσθιο, ο έλεγχος έχει ένα βήμα ακόμη. Κοίτα πρώτα ότι οι μέρες εργασίας του μήνα περιέχουν και τις έκτες μέρες. Μετά βρες τη γραμμή τους και διαίρεσε με το ημερομίσθιό σου. Ο λόγος πρέπει να βγει 1,40 για κάθε μέρα, ή 1,30 έξω από τον κανόνα.